'Bambaşka Hayatlar', Cem Uçan'ın ilk öykü kitabı/ Dinçer SEZGİN

Kitap

Anasayfa   Rıfat Ilgaz Arşivi   Taşköprü'den Bakış    Kastamonu Net (Blogcu)    Şiir Sayfası   Öykü    Sinema   Atatürk  Edebiyat   Roman Yazıları Kapı aralığından...   'Bambaşka Hayatlar', Cem Uçan'ın ilk öykü kitabı. Uçan, sanatçı kumaşı olan bir kalem sahibi ve onu ileride bir öykü ustası olarak görmemiz olası   31/03/2006     DİNÇER SEZGİN (Arşivi)   Akıp gitmekte olan yaşamın bir yerinden bir kesit alın, kameranızı çevirin o kesite; zoom yapın, iyice yaklaşın, detaylar da belli olacak biçimde hâkim olun görüntüye ve gördüğünüzü, gördüklerinizi anlatmaya başlayın. Kaleminizin ucu tutun ki objektifiniz; görüntüyü o dile getiriyor, yani kâğıda geçiriyor. Fotoğraf kâğıdına değil de yazı kâğıdına yapıyor kaydı. Cem Uçan'ın Bambaşka Hayatlar adlı öykü kitabı için yapılabilecek en kesin, en kestirme yargı bu olabilir diye düşünüyorum. On üç öykünün bulunduğu yüz on dokuz sayfalık kitabın ilk iki öyküsünü ('Senin İçin' ve 'Bırakır') çok zorlanarak okudum. Adını hiç mi hiç duymadığım bu genç kalem için, kara bulutlar doluştu yüreğime. Ama ne olduysa oldu, üçüncü öyküden sonra öykülerin dili birden bire çözülüverdi, tutukluklar bitti, tıkızlıklar ortadan kalktı, doğallık tümüyle yerleşti satırlara, özentili anlatım son buldu, konuşur gibi bir söyleyiş çıktı ortaya. Cem Uçan anlattı, ben de dinledim son öykünün, son satırına kadar. Kitabı kapatıp bir kenara koymadan önce yeniden başa döndüm, zorlandığım o iki öyküyü yeniden okudum. İlk okuduğumda yaşadığım soğukluk, yabancılık, özentili anlatım bu kez çıkmadı karşıma. Onlardan sonra okuduğum on bir öykünün etkisiyle mi böyle bir izlenime kapıldım? Yoksa gerçekten, her yazarda olduğu gibi, onun diline de alıştığım için mi ilk etki yok olmuştu, bilemiyorum? Cem Uçan imzasını hiç anımsamadığımı söyledim. Yanılıyor muyum diye düşündüm uzun uzun, gerçekten anımsamıyordum. Ama yazımın en sonunda söyleyeceğimi şuracıkta söyleyivereyim; henüz otuz üç yaşında olan Cem Uçan öyküyü sürdürürse, öyküye böyle sıkı sarılırsa, dili üzerinde biraz daha dikkatlice durursa, gelecek yıllarda öykü defterinizin 'C' harfinde, şimdiden ona bir yer ayırın derim.   İnternet aşkları Bambaşka Hayatlar ilk kitabı Uçan'ın. Anlatımda, kurguda, dilin rengine uygun görülen ağırlıkta, olaylar arası bağlantılarda, bağlantılardaki 'merak öğesi'nin dozunun ayarlanmasında, yeni bir söyleyiş bulma rahatlığında, konuşur gibi, doğallığı hiç yitirmeden yazma hünerinin yakalanmasında, şimdiden usta demekte sakınca bulmayacağımız bir kalem sahibi İzmirli yazarımız. Örneğin bir 'Ev' öyküsü var. Bir evin, uzun süre ortalıkta görünmeyen sahibini nasıl özlediğini anlatıyor bize. Şu daracık yere, o öyküden birkaç satır almadan edemeyeceğim; "Evin seni özlediğini düşünürsün. Bunca zaman yalnızlıktan sıkılmış olduğunu, karanlıkta, bin bir ürkütücü tıkırtının arasında hep seni beklediğini, kapının açılmasıyla birlikte sona eren hasretin coşkusunu düşünürsün. (...) Özlemiştir seni, ama aynı zamanda üzgündür, biraz da küskün. Onca zaman boyunca beklemiştir seni, aynen bıraktığın gibi bulabilmen için. Bekleyiş sürdükçe sabırsızlığı artmıştır." (s. 110). İnternet aşklarından esinlenerek (sanıyorum) yazılan bir 'Kablodaki Mesaj' öyküsü var. İlk cümlemdeki "akıp giden yaşamın bir yerinden alınan bir kesit", sözüme 'cuk' oturan bir öykü. Kısacık ama, çağrışımı zengin, birkaç sayfada, şu an yaşanmakta olan internet sarasını ve yozlaşmayı çok güzel simgeleyen, tadına doyulmaz bir öykü. 'Korkunun Düşündürdükleri', 'Başka Bir Hayat', 'Bir Mektup Yaz', 'Bir Akşam' bu güzellik zincirinin öteki halkaları. Kitabın arka kapağında bu öyküler için "Sıradan bir şeyden hikâye çıkarmak, merak saikimizi yükseltip, aniden yarım bırakmak... Bambaşka hayatlardan, bitmemiş hikâyelere." deniliyor. Doğru bir saptama. Sanırım yazarlık, sanatçılık da bu. Herkes için sıradan olanın (görünen yüzün), herkese görünmeyen yüzünü ayrımsamak ve oradaki dramı yakalayıp, yazabilmek. Ondan bir öykü, bir roman çıkarabilmek. Cem Uçan, sanatçı dokusu, kumaşı olan bir kalem sahibi. Onu ileride bir öykü ustası olarak görmemiz elbette olası. Ama dilimizi çok seven biri olarak, söylemekte yarar görüyorum. Dil savrukluğundan kurtulacak, bu dili sevecek, iyi bilecek, örneğin yukarıdaki sözü 'merak saiki' söylemini yazdırmayacak kitabının arka kapağına. Örneğin ilk öykünün ('Senin İçin') ilk satırında "Daha önce defalarca kez söylemek istediklerimi..." gibi bir tümce ile çıkmayacak okurun karşısına. Sayılamayacak kadar çok noktalama yanlışı olmayacak, bu güzel öykülerde. Bambaşka Hayatlar'ı, bambaşka yazarlar yazar, sıradan olanlar değil. Hoş geldin Cem Uçan. Radikal Kitap, 30.03.2006   ******************************************************************************************************************** BAMBAŞKA HAYATLAR Cem Uçan, Sel Yayıncılık, 2005, 119 sayfa, 7 YTL.   Bambaşka Hayatlar   Ahmet ÖNEL   Dergilerde okuduğumuz kimi değerlendirme yazıları geçen yıl romanın öyküyü nakavt ettiği konusunda uzlaşıyor. Ancak bir öykü okuru olarak karamsar olmaya hiç gerek yok; çünkü yeni yılla birlikte kitapçı raflarını dolduran ilk ürünler özellikle öykünün hâlâ başat bir yazınsal tür olduğu konusunda edebiyatseverleri umutlandıracak düzeyde. Edebiyatın bu en özgür, en olanaklı ve en çekici alanı yazılmayı ve okunmayı sürdürdükçe bu ve benzeri kaygılar fazla bir şey ifade etmeyecek elbette. Bir de işin farklı bir yönü var, zaman içinde romanla öykü arasında kararsız kalan kimi yazarların yaşadığı ikilemle ilgili bir tespit bu; hani aralarında geçirgen bir doku da yok ama, öykü ile roman arasında yaşanan bu gidiş gelişlerde öznel bir kararsızlıktan çok piyasa ölçütlerinin iktidarından mı söz edilebilir acaba?   Genç bir öykü yazarının, Cem Uçan'ın Sel Yayıncılık'tan çıkan "Bambaşka Hayatlar" adlı öyküler toplamı, akıldaki bu ve benzeri sorulara yanıt vermenin de ötesinde, öyküde farklı tatlar ve yeni açılımlar arayan okurlar için biçilmiş kaftan. Uçan, bu kitaptaki anlatılarında belki de çok öncelerde kalan bir öykü tadını, yeni anlatım olanaklarıyla buluşturmayı denemiş ve okurunu keyifli bir okuma şölenine hazırlamış. Şu unutulmaya yüz tutmuş tatlar parantezinde öncelikle kent insanının tedirgin savrukluğu dikkat çekiyor. Kimi zaman korkuyla sarmalanmış, kimi zaman da yalnızlığa boğulmuş bu tedirginlik Oğuz Atay'ın güzelim öykü ve romanlarını da akla getirmiyor değil. "Bambaşka Hayatlar"ın sayfalarında gezinirken bir başka unutulmaya yüz tutmuş öykü yazarımızın, Şiir Erkök'ün öykülerini anımsamak ise apayrı bir keyif yaratıyor insanda. (Evet, Şiir Erkök'ün yeni öykülerini ne zaman okuyacağız dersiniz?)   Uçan'ın öykü dünyasını kurarken günün değişen yaşam biçimiyle birlikte kullanılan farklı kodlara, yeni iletişim (ya da iletişimsizlik) olanaklarına başvurmadaki ustalığı dikkat çekici düzeyde. Yazıyı her durum ve her biçimde gönendiren öyküler toplamıyla karşı karşıya olduğumuz söylenebilir. Sonuç olarak Uçan'ın öyküleri kimi zaman öylesine tutulmuş bir günlüğün (dahası saatliğin!) satırları arasından selamlıyor okurunu. Kimi zaman bir duvar yazısına, bir mektuba, internet ortamındaki maillere, küçük notlara, büyük afişlere malzeme olan yazının büyüsü, öykü evreninin labirentinde kendine yeni ve aydınlık bir yol açmaya başlıyor. Öykü, ille bir benzetme yapılacaksa karamela gibidir aslında. Okurken, değişik duraklarda (öykü duraklarında elbette) farklı hazların, benzersiz sürprizlerin şaşırtıcılığına hazır olmakta yarar vardır bu yüzden. "Bambaşka hayatlar"ın özellikle birinci tekil şahsın ağzından aktarılan ilk üç öyküsü kentli bireyin arada kalmışlığını, tedirginliğini özgün bir öykü diliyle aktarmayı sürdürürken, bir yandan da okurunu küçük oyunlara hazırlamanın keyfini yaşıyor. Kitaptaki Oyun adını taşıyan öykü bunun en belirgin örneği sanki. Öykü kahramanının serüvenini tamamlayan ve italikle dizilmiş olan son cümle, tanıdık bir yazarın uzun öyküsünün ilk cümlesiyle ustalıkla buluşuyor: "Şaşırtıcı bir şekilde, yatağa yatar yatmaz uyudu, ertesi sabah bunaltıcı düşlerden uyandığında kendini yatağında dev bir böceğe dönüşmüş halde buldu.."   Cem Uçan'ın öykülerinde tedirginliğin ve bildik korkuların gelgitindeki insanın sessiz çığlığını duymamak neredeyse imkânsız. Kafka'nın tedirginliği yaşanan çağın boğuntusunu da yansıtıyordu mutlaka; ne ki içinde bulunduğumuz zaman dilimi, boğuntuyla pervasızlığın hızla yer değişmesine de hizmet ediyor sanki. Savrulan kimlikler yaşamı pek de ciddiye almıyorlar. Sonuçta öykü kahramanlarının trajik bir yan taşıyıp taşımadıklarıyla ilgili olarak bir türlü karar veremiyorsunuz, çünkü bu tuhaf ve şekilsiz hayata siz de ortaksınız. Aşk acıları, kırılganlıklar, dağılan düşler, yiten umutlar... esip geçen anlık rüzgârın taşıdığı belli belirsiz tozlardan ibaret yalnızca! Öykülerden birinde (belki de kitabın en keyifli öyküsü olan Başka Bir Hayat) merakla peşine düştüğünüz bir yaşamın, öykü bitiminde kendini fantastik bir sona teslim etmesini bile hiç yadırgamıyorsunuz. Bırakın, çaresizliğin bireyi getirip bıraktığı bir noktadaki gerçek, kaçmanın en akıl dışı olanıyla ödüllendirsin kendini!   "Bambaşka Hayatlar"da yer alan öykülerinin bazıları daha önce altzine'de yayımlanmış. Öykülerin sanal ortamla katıksız uyuşumu yaşamın yeni bir tanımıyla ilgili farklı arayışlara da sürüklüyor okuru. Neyiz, nerede yaşıyoruz, hangi tür ilişkileri ne ölçüde paylaşabiliyoruz? Kendimizi tanıyor muyuz gerçekten; ya da bir başkasına sunduğumuz benliğimiz ne kadar sahici olabilir? Uçan, bu yeni yaşam modellerinin farkında; dahası bir yazar sorumluluğuyla üstüne düşen görevi yapıyor ve okurunu uyarıyor! "Yabancı! Eğer şu anda bu defteri habersizce açmış ve bu satırları okuyorsan derhal kapat! Bu sayfalar senin okuman için yazılmadı ve davetsiz misafirliğin mutlak bir hoşgörüsüzlükle karşılanmaktadır. Lütfen bu notu gördüğün anda okumayı bırak ve özel hayatımı terk et!" Evet, yine de teselli bulmalıyız, henüz bir özel hayattan söz etmek mümkün ve bu öyküler okunduktan hemen sonra kendisini imha etmeyecek!   "Bambaşka Hayatlar", türün kendi coğrafyasında yeni kazılar gerçekleştiren öyküler toplamı. Cem Uçan'ın, kitabın "Senin İçin" adını taşıyan ilk öyküsünde sıklıkla karşımıza çıkardığı soru, okuma tamamlandığında da aklınızı kurcalamaya devam edecek mutlaka. Evet, "bir insan neden günlük tutar?" Bu soru bir yazarın yazınsal türler arasında yaşadığı ebedi ve edebi kararsızlığa da bir kapı aralıyor belki de. Sahi, bir insan neden öykü yazar ki örneğin?   Bambaşka Hayatlar/ Cem Uçan/ Sel Yayıncılık/ 120 s.   Cumhuriyet Kitap, 29.03.2006

01:26 - 31/3/2006 - yorum yaz